IVF అంటే ఏమిటి? దశల వారీగా పూర్తి వివరణ

IVF అంటే ఏమిటి? బిడ్డ కోసం ఎదురుచూస్తున్నప్పుడు ఈ మాట వినగానే కొందరికి ఆశ కలుగుతుంది; మరికొందరికి ఇంజెక్షన్లు, ఖర్చు, నొప్పి గురించి భయం మొదలవుతుంది. ఇంట్లో పెద్దల సూచనలు, బంధువుల ప్రశ్నలు, ఇంటర్నెట్‌లో భిన్నమైన సమాచారం మధ్య సరైన నిర్ణయం తీసుకోవడం మరింత కష్టంగా అనిపించవచ్చు.

నేను డా. మునవ్వర్ సనా, హైదరాబాద్‌లోని అపోలో ఫెర్టిలిటీ, బంజారాహిల్స్‌లో సంతానోత్పత్తి, మెనోపాజ్ నిపుణురాలిని. నా దగ్గరకు వచ్చే దంపతులకు ముందుగా చెప్పేది ఒక్కటే: IVF గురించి తెలుసుకోవడం అంటే దానిని వెంటనే చేయించుకోవాలని కాదు. మీ పరిస్థితిని అర్థం చేసుకుని, మీకు సరిపోయే మార్గాన్ని ఎంచుకోవడమే మొదటి అడుగు.

IVF అంటే ఏమిటి? ఎవరికి అవసరం కావచ్చు?

IVF పూర్తి పేరు ఇన్ విట్రో ఫెర్టిలైజేషన్. సహజంగా అండం, వీర్యకణం స్త్రీ శరీరంలోని అండవాహికలో కలుస్తాయి. IVFలో అండాలను సేకరించి, ప్రయోగశాలలో వీర్యకణాలతో ఫలదీకరణం జరిపిస్తాం. అలా ఏర్పడిన పిండాన్ని కొన్ని రోజులు పెంచి, గర్భాశయంలోకి బదిలీ చేస్తాం. పిండం అక్కడ స్థిరపడి ఎదిగితే గర్భం కొనసాగుతుంది.

దీనినే సాధారణంగా ‘టెస్ట్ ట్యూబ్ బేబీ’ చికిత్స అంటారు. అయితే బిడ్డ మొత్తం ప్రయోగశాలలో పెరుగుతుందని అర్థం కాదు. ఫలదీకరణం, ప్రారంభ పిండ అభివృద్ధి మాత్రమే బయట జరుగుతాయి. పిండం గర్భాశయంలో స్థిరపడిన తర్వాత గర్భం శరీరంలోనే పెరుగుతుంది. పిండం బదిలీ చేసిన ప్రతిసారీ గర్భం వస్తుందని మాత్రం చెప్పలేం.

రెండు అండవాహికలు మూసుకుపోవడం, వీర్యకణాల సంఖ్య లేదా కదలికలో తీవ్రమైన సమస్యలు, కొన్ని రకాల ఎండోమెట్రియోసిస్ పరిస్థితుల్లో IVF ఉపయోగపడవచ్చు. వయసు, ఎంతకాలంగా ప్రయత్నిస్తున్నారు, గత చికిత్సల ఫలితాలు కూడా ముఖ్యం. కారణం స్పష్టంగా తెలియని సంతానలేమిలోనూ కొందరికి దీనిని సూచించవచ్చు; అందరికీ ఒకే చికిత్స సరిపోదు.

IUIలో శుద్ధి చేసిన వీర్యకణాలను గర్భాశయంలోకి పంపిస్తాం; ఫలదీకరణం శరీరంలోనే జరగాలి. IVFలో అది ప్రయోగశాలలో జరుగుతుంది. ఎవరికైనా ముందుగా IUI ప్రయత్నించవచ్చా, నేరుగా IVF అవసరమా అనేది పరీక్షల తర్వాత నిర్ణయిస్తాను. ఇతరులు ఎన్ని సార్లు ఏ చికిత్స చేయించుకున్నారనే దాని ఆధారంగా మీ ప్రణాళికను నిర్ణయించకూడదు.

సాధారణంగా 35 ఏళ్లలోపు ఉంటే ఏడాది ప్రయత్నించినా, 35 ఏళ్లు దాటితే ఆరు నెలలు ప్రయత్నించినా గర్భం రాకపోతే వైద్య సలహా తీసుకోవాలి. 40 ఏళ్లు దాటినా, నెలసరి సక్రమంగా రాకపోయినా, తెలిసిన సంతానోత్పత్తి సమస్య ఉన్నా ముందుగానే సంప్రదించడం మంచిది. ఆలస్యం చేయాలా వద్దా అన్న సందేహానికీ సలహా తీసుకోవచ్చు.

మొదటి సంప్రదింపు నుంచి అండాల సేకరణ వరకు

మొదటి భేటీలో నెలసరి వివరాలు, గత గర్భాలు, శస్త్రచికిత్సలు, వాడుతున్న మందులు, ఆరోగ్య సమస్యల గురించి అడుగుతాను. భాగస్వామి ఆరోగ్యం, వీర్య పరీక్ష కూడా ముఖ్యమే. సంతానలేమిని కేవలం మహిళ సమస్యగా చూడటం తప్పు. ఇద్దరినీ పరిశీలిస్తే అనవసరమైన పరీక్షలు, చికిత్సలు తగ్గించి సరైన దిశగా ముందుకు వెళ్లవచ్చు.

అవసరాన్ని బట్టి అల్ట్రాసౌండ్, హార్మోన్ పరీక్షలు, ఇతర ఆరోగ్య పరీక్షలు సూచిస్తాం. AMH అండాశయాల్లో మిగిలిన అండాల నిల్వ గురించి అంచనా ఇవ్వడానికి ఉపయోగపడుతుంది. అది అండాల నాణ్యతను నేరుగా చెప్పదు; గర్భం వస్తుందా రాదా అని కూడా నిర్ణయించదు. తక్కువ AMH రిపోర్టు చూసి ఆశ వదులుకోవద్దు.

చికిత్స ప్రణాళిక సిద్ధమైన తర్వాత అండాశయాల్లో ఒకటి కంటే ఎక్కువ అండాలు ఎదిగేలా హార్మోన్ ఇంజెక్షన్లు ఇస్తాం. ఏ మందులు, ఎంతకాలం అవసరమనేది వ్యక్తిని బట్టి మారుతుంది. ఇంజెక్షన్ ఎలా తీసుకోవాలి, నిల్వ ఎలా చేయాలి, సమయం తప్పితే ఎవరిని సంప్రదించాలి అనే విషయాలను బృందం స్పష్టంగా వివరిస్తుంది.

ఈ సమయంలో స్కాన్లు, అవసరమైతే రక్త పరీక్షలతో అండాలు ఉన్న చిన్న సంచుల ఎదుగుదలను గమనిస్తాం. వీటిని ఫాలికల్స్ అంటారు. కడుపు ఉబ్బరం లేదా స్వల్ప అసౌకర్యం రావచ్చు. PCOS ఉన్నవారిలో అధిక స్పందన వచ్చే అవకాశం ఉండటంతో మరింత జాగ్రత్తగా పర్యవేక్షిస్తాం. మీరే మందుల మోతాదు మార్చకూడదు.

ఫాలికల్స్ తగిన దశకు చేరుకున్నప్పుడు అండాలు పరిపక్వం చెందేందుకు చివరి ఇంజెక్షన్ ఇస్తాం. దాని సమయం ముఖ్యమైనది. నిర్ణయించిన సమయంలో, నొప్పి తగ్గించే మత్తు మందులతో, అల్ట్రాసౌండ్ సహాయంతో యోని మార్గం ద్వారా అండాలను సేకరిస్తాం. ఇది సాధారణంగా పొట్టపై కోత పెట్టే శస్త్రచికిత్స కాదు.

అండాల సేకరణ తర్వాత కొద్దిసేపు పరిశీలించి, ఆరోగ్య పరిస్థితిని బట్టి ఇంటికి పంపిస్తాం. స్వల్ప నొప్పి, కొద్దిగా రక్తస్రావం ఉండవచ్చు. కానీ తీవ్రమైన కడుపునొప్పి, వేగంగా పెరిగే ఉబ్బరం, శ్వాస ఇబ్బంది, మూత్రం తగ్గడం, జ్వరం లేదా ఎక్కువ రక్తస్రావం ఉంటే వెంటనే వైద్య బృందాన్ని సంప్రదించాలి.

ప్రయోగశాలలో ఫలదీకరణం నుంచి గర్భ పరీక్ష వరకు

సేకరించిన అండాలను ప్రయోగశాలలో పరిశీలించి, సిద్ధం చేసిన వీర్యకణాలతో కలుపుతాం. కొన్ని సందర్భాల్లో ఒక్క వీర్యకణాన్ని అండంలోకి ప్రవేశపెట్టే ICSI పద్ధతి అవసరమవుతుంది. ఇది ప్రతి ఒక్కరికీ తప్పనిసరి కాదు. వీర్య పరీక్ష, గత ఫలదీకరణ వివరాలు, ఇతర వైద్య కారణాల ఆధారంగా సరైన పద్ధతిని ఎంచుకుంటాం.

సేకరించిన ప్రతి అండం పరిపక్వంగా ఉండకపోవచ్చు; ప్రతి అండం ఫలదీకరణం చెందకపోవచ్చు. ఏర్పడిన ప్రతి పిండం కూడా ఒకేలా ఎదగదు. ఈ సహజమైన పరిమితులను ముందుగానే వివరిస్తాను. ప్రయోగశాలలో పిండాల అభివృద్ధిని గమనించి, బదిలీకి లేదా గడ్డకట్టి భద్రపరచడానికి అనువైన వాటి గురించి మీతో చర్చిస్తాం.

పిండం బదిలీ సమయంలో సన్నని గొట్టం ద్వారా పిండాన్ని గర్భాశయంలో ఉంచుతాం. సాధారణంగా పెద్ద మత్తు అవసరం ఉండదు. ఎన్ని పిండాలు బదిలీ చేయాలనేది భద్రతను దృష్టిలో పెట్టుకుని నిర్ణయించాలి. ఎక్కువ పిండాలు పెడితే మంచిదనే భావన సరికాదు; కవల గర్భంతో తల్లికీ, పిల్లలకీ ఆరోగ్య ప్రమాదాలు పెరగవచ్చు.

అందరికీ అదే చికిత్స చక్రంలో పిండం బదిలీ చేయం. హార్మోన్ పరిస్థితి, గర్భాశయ పొర, అండాశయాల అధిక స్పందన వంటి కారణాలతో పిండాలను గడ్డకట్టి భద్రపరచవచ్చు. తర్వాత అనుకూల సమయంలో బదిలీ చేస్తాం. ఇలా వాయిదా వేయడం చికిత్స విఫలమైందని కాదు; కొన్నిసార్లు భద్రత కోసం అవసరమైన నిర్ణయం.

బదిలీ తర్వాత సూచించిన మందులను క్రమంగా వాడాలి. నిరంతరం మంచంపైనే పడుకోవాల్సిన అవసరం సాధారణంగా లేదు; మీ పరిస్థితికి తగ్గ పనులు, వ్యాయామం గురించి అడగండి. నిర్ణయించిన రోజున గర్భ నిర్ధారణ రక్త పరీక్ష చేయాలి. ముందుగానే ఇంటి పరీక్ష చేస్తే ఫలితం తప్పుదారి పట్టించి అనవసరమైన ఆందోళన కలిగించవచ్చు.

పరీక్ష పాజిటివ్ వస్తే తర్వాతి పరీక్షలు, స్కాన్‌తో గర్భం ఎక్కడ ఉందో, ఎలా పెరుగుతోందో నిర్ధారిస్తాం. నెగటివ్ వస్తే మీ తప్పుగా భావించవద్దు. వయసు, అండాలు, వీర్యకణాలు, పిండ అభివృద్ధి, గర్భాశయ పరిస్థితి వంటి అంశాలను సమీక్షించి తదుపరి ఎంపికలు చర్చిస్తాం. ఒక్క ఫలితంతో మొత్తం భవిష్యత్తును నిర్ణయించలేం.

అపోహలు–నిజాలు: ఆహారం, విశ్రాంతి, కుటుంబ ఒత్తిడి

అపోహ: PCOS ఉంటే IVF తప్పదు. నిజం: చాలామందిలో అండం విడుదలయ్యేలా చికిత్స, జీవనశైలి మార్పులు లేదా ఇతర పద్ధతులు ముందుగా ఉపయోగపడవచ్చు. అదే విధంగా తక్కువ AMH అంటే గర్భం అసాధ్యమని కాదు. ఒక్క రిపోర్టు కాకుండా వయసు, మొత్తం ఆరోగ్య పరిస్థితిని కలిపి చూడాలి.

అపోహ: ప్రత్యేకమైన పండు, కషాయం లేదా ‘వేడి తగ్గించే’ ఆహారం పిండం అతుక్కునేలా చేస్తుంది. నిజం: ఏ ఒక్క ఆహారమూ గర్భాన్ని హామీ ఇవ్వదు. పప్పులు, కూరగాయలు, పండ్లు, తృణధాన్యాలు, మీకు సరిపోయే ప్రోటీన్ ఆహారం తీసుకోండి. తెలియని మూలికలు, సప్లిమెంట్లు మందులతో ప్రభావం చూపవచ్చు; ముందుగా నన్ను అడగండి.

నా 360° విధానంలో శాస్త్రీయ ఆధారాలున్న వైద్య చికిత్సతోపాటు పోషకాహారం, నిద్ర, జీవనశైలి సంరక్షణ, అవసరానికి తగిన యోగా ఉంటాయి. ఇవి వైద్య చికిత్సకు తోడ్పాటు మాత్రమే; ప్రత్యామ్నాయం కాదు. అండాశయాలు పెద్దవయ్యే సమయంలో బలమైన మెలికలు, దూకే వ్యాయామాలు వద్దని సూచించవచ్చు. యోగా కూడా మీ దశకు అనుగుణంగా ఉండాలి.

అపోహ: ఆందోళన పడటం వల్లే IVF విఫలమవుతుంది. నిజం: ఫలితాన్ని మీ భావోద్వేగాలకు ముడిపెట్టి నిందించడం సరికాదు. అత్తమామలు, కుటుంబ సభ్యుల సహాయం ఉపయోగపడుతుంది; కానీ రోజూ ఫలితం అడగడం ఒత్తిడిని పెంచుతుంది. ఎవరితో ఎంత సమాచారం పంచుకోవాలో దంపతులే నిర్ణయించుకోవచ్చు. అవసరమైతే కౌన్సెలింగ్ సహాయం తీసుకోవచ్చు.

ప్రార్థన, పూజ లేదా మీ విశ్వాసానికి సంబంధించిన ఆచారాలు మనశ్శాంతి ఇస్తే కొనసాగించవచ్చు. అయితే మందులు మానేయడం, పరీక్షలు వాయిదా వేయడం, శరీరాన్ని బలహీనపరిచే ఉపవాసాలు చేయడం మంచిది కాదు. చికిత్స సమయంలో ఉపవాసం చేయాలనుకుంటే ముందుగా చర్చించండి. మీ నమ్మకాలను గౌరవిస్తూ ఆరోగ్యానికి అనుకూలమైన మార్గాన్ని కలిసి ఆలోచించవచ్చు.

గుర్తుంచుకోవాల్సిన ముఖ్య విషయాలు, ఖర్చు, తదుపరి అడుగు

IVF ఒక ప్రక్రియ మాత్రమే కాదు; పలు నిర్ణయాలు తీసుకోవాల్సిన ప్రయాణం. ఇద్దరి పరీక్షలు అవసరం, ప్రతి దశ ఫలితం వేరుగా ఉండవచ్చు, గర్భానికి హామీ ఉండదు. మీకు అర్థం కాని పదం వినిపిస్తే అడగండి. చికిత్స ప్రయోజనాలు, ప్రమాదాలు, ప్రత్యామ్నాయాలు తెలుసుకుని సమ్మతి ఇవ్వడం మీ హక్కు.

ఖర్చు మందుల అవసరం, పరీక్షలు, ప్రయోగశాల పద్ధతి, పిండాల భద్రపరచడం, తర్వాతి బదిలీలు వంటి అంశాలపై ఆధారపడుతుంది. అందుకే అందరికీ ఒక స్థిర ధర చెప్పడం సరికాదు. సంప్రదింపు తర్వాత వ్యక్తిగత అంచనా ఇస్తాం. అందులో ఏమి కలిసున్నాయి, అదనపు ఖర్చులు ఏమిటి, భద్రపరిచే వార్షిక రుసుము ఉందా అని అడగండి.

పని సెలవులు, ప్రయాణం, ఇంజెక్షన్ల సమయాలు, అండాల సేకరణ రోజు తోడుగా వచ్చే వ్యక్తి గురించి ముందే ప్రణాళిక చేసుకోండి. మొదటి భేటీకి గత రిపోర్టులు, వాడుతున్న మందుల జాబితా తీసుకురండి. వీడియో సంప్రదింపులో ప్రారంభ చర్చ జరపవచ్చు; అయితే స్కాన్లు, కొన్ని పరీక్షలు, చికిత్స ప్రక్రియలకు ప్రత్యక్షంగా రావాల్సి ఉంటుంది.

మీకు IVF అవసరమా, ఇతర మార్గాలు ఉన్నాయా తెలుసుకోవడానికి నాతో సంప్రదింపును బుక్ చేసుకోవచ్చు. అపోలో ఫెర్టిలిటీ, బంజారాహిల్స్, హైదరాబాద్‌లో సోమ, మంగళ, బుధ, గురు, శనివారాల్లో మధ్యాహ్నం 1 నుంచి సాయంత్రం 6 గంటల వరకు అందుబాటులో ఉంటాను. ఆన్‌లైన్ వీడియో సంప్రదింపూ అందుబాటులో ఉంది. మీ అపాయింట్‌మెంట్ బుక్ చేసుకోవడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి