మెనోపాజ్ లక్షణాలు: ఎప్పుడు డాక్టర్‌ని కలవాలి?

మెనోపాజ్ లక్షణాలు అంటే నెలసరి ఆగిపోవడం ఒక్కటే అనుకుంటున్నారా? రాత్రి చెమటలతో నిద్ర లేవడం, ఉన్నట్టుండి ముఖం నుంచి ఛాతీ వరకు వేడి పుట్టడం, చిన్న విషయానికే చిరాకు రావడం కూడా ఈ మార్పులో భాగం కావచ్చు. ఇంటి పనులు, ఉద్యోగం, పిల్లలు, పెద్దవాళ్ల బాధ్యతల మధ్య మీ ఆరోగ్యాన్ని వెనక్కి పెట్టడం సులభమే. కానీ “ఈ వయసులో ఇంతే” అంటూ మీ ఇబ్బందిని చిన్నచూపు చూడకండి. సహాయం అడగడానికి లక్షణాలు మరీ తీవ్రమయ్యే వరకు వేచి ఉండాల్సిన అవసరం లేదు.

నేను డా. మునవ్వర్ సనా, హైదరాబాద్ బంజారా హిల్స్‌లోని Apollo Fertilityలో సంతానోత్పత్తి, మెనోపాజ్ నిపుణురాలిని. ఈ దశలో నా దృష్టి నెలసరిపైనే కాదు; నిద్ర, మనసు, ఎముకలు, గుండె ఆరోగ్యం, దాంపత్య సౌకర్యంపైనా ఉంటుంది. మీకు ఎదురయ్యే ప్రతి మార్పునూ మెనోపాజ్ అని అనుకోవడం సరికాదు; అలాగే నిజమైన లక్షణాలను నిర్లక్ష్యం చేయడమూ మంచిది కాదు. ఏది సహజమైన మార్పో, దేనికి పరీక్ష అవసరమో కలిసి తెలుసుకోవడమే మొదటి అడుగు.

1. మెనోపాజ్ అంటే ఏమిటి? మొదటి సంకేతాలేవి?

గర్భధారణ, కొన్ని మందులు లేదా ఇతర వైద్య కారణాలు లేకుండా వరుసగా పన్నెండు నెలలు నెలసరి రాకపోతే మెనోపాజ్‌గా గుర్తిస్తాం. సాధారణంగా ఇది నలభై ఐదు నుంచి యాభై ఐదు సంవత్సరాల మధ్య సంభవిస్తుంది. అంతకుముందు హార్మోన్లు హెచ్చుతగ్గులకు లోనయ్యే కాలాన్ని పెరిమెనోపాజ్ అంటాం. ఈ సమయంలో నెలసరి వస్తూనే ఉన్నా లక్షణాలు మొదలవచ్చు. అందుకే “నాకు ఇంకా నెలసరి వస్తోంది, కాబట్టి ఇవి మెనోపాజ్ లక్షణాలు కావు” అనే నిర్ణయానికి రావద్దు.

నెలసరి మధ్య రోజుల సంఖ్య మారడం, ఒక నెల రాకపోవడం, రక్తస్రావం మునుపటికంటే తగ్గడం లేదా పెరగడం కనిపించవచ్చు. ఒంట్లో ఒక్కసారిగా వేడి ఆవిర్లు రావడం, రాత్రిపూట చెమటలు, నిద్ర పట్టకపోవడం సాధారణ ఇబ్బందులు. కొందరికి గుండె దడ, తలనొప్పి, కీళ్ల నొప్పులు కూడా ఉండవచ్చు. అయితే కొత్తగా వచ్చిన గుండె దడను హార్మోన్ల వల్లేనని ఊహించకండి. అది పదేపదే వస్తుంటే, ముఖ్యంగా ఇతర ఇబ్బందులతో కలిస్తే, వైద్య పరీక్ష అవసరం అవుతుంది.

మాట మధ్యలో పదం గుర్తురాకపోవడం, ఏకాగ్రత తగ్గడం, ఆందోళన లేదా ఉత్సాహం తగ్గడం కూడా కొందరు అనుభవిస్తారు. యోనిలో పొడిబారడం, దురద, కలయిక సమయంలో నొప్పి, మూత్రం తరచుగా రావడం వంటి మార్పులూ ఉండవచ్చు. వీటి గురించి చెప్పడానికి సిగ్గుపడాల్సిన పని లేదు. ఇవి వ్యక్తిగత పరిశుభ్రత లోపం వల్లే వస్తాయని అనుకోవద్దు. సరైన ప్రశ్నలు అడిగి, అవసరమైతే పరీక్షించి, మీకు సౌకర్యంగా ఉండే సహాయాన్ని నేను సూచిస్తాను.

ప్రతి మహిళ అనుభవం ఒకేలా ఉండదు. మీ అమ్మకు లేదా అక్కకు పెద్దగా ఇబ్బంది లేకపోయిందని మీకూ అలాగే ఉండాలని లేదు. థైరాయిడ్ సమస్యలు, రక్తహీనత, మానసిక ఒత్తిడి, కొన్ని మందుల ప్రభావం కూడా ఇలాంటి లక్షణాలను కలిగించవచ్చు. PCOS ఉన్నవారిలో ముందునుంచే నెలసరి క్రమం తప్పవచ్చు కాబట్టి, నెలసరి ఆలస్యమవడాన్ని మాత్రమే ఆధారంగా తీసుకుని మెనోపాజ్ అని చెప్పలేం. వయసుతో పాటు మొత్తం ఆరోగ్య చరిత్రను అర్థం చేసుకోవడం ముఖ్యం.

2. ఎప్పుడు డాక్టర్‌ని కలవాలి? ఏవి హెచ్చరికలు?

నిద్ర లేక ఉద్యోగంలో పని చేయలేకపోతున్నా, వేడి ఆవిర్లతో రోజువారీ జీవితం ఇబ్బందిగా ఉన్నా, చిరాకు వల్ల సంబంధాల్లో ఒత్తిడి పెరుగుతున్నా సంప్రదించండి. కలయికలో నొప్పి, పదేపదే మూత్ర సమస్యలు లేదా నిరంతర దిగులు ఉన్నప్పుడూ చికిత్స గురించి మాట్లాడవచ్చు. లక్షణాలు మీ జీవితాన్ని ఎంత ప్రభావితం చేస్తున్నాయనేదే ముఖ్యం; వాటిని ఇతరులతో పోల్చుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. నొప్పి లేకపోయినా, మార్పు గురించి మీకు ఆందోళన ఉంటే ఆ సందేహాన్ని అడగడం సమంజసమే.

నలభై ఐదు సంవత్సరాలకు ముందే నెలసరి ఆగిపోతున్నట్టు అనిపిస్తే పరీక్ష చేయించుకోవాలి. నలభై సంవత్సరాలకు ముందైతే మరింత శ్రద్ధ అవసరం; అండాశయాల పనితీరు ముందుగానే తగ్గిందేమో పరిశీలిస్తాం. ఈ పరిస్థితి ఎముకల ఆరోగ్యం, గర్భధారణ అవకాశాలకు సంబంధించిన నిర్ణయాలపై ప్రభావం చూపవచ్చు. గర్భధారణ అవకాశం ఉంటే ముందుగా దాన్ని కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుంటాం. వయసు తక్కువగా ఉందని లక్షణాలను కొట్టిపారేయడం, లేదా పరీక్ష లేకుండానే మెనోపాజ్ అని నిర్ణయించుకోవడం రెండూ సరైనవి కావు.

మెనోపాజ్ వచ్చిన తర్వాత, అంటే పన్నెండు నెలలు నెలసరి లేకపోయిన తర్వాత, ఒక్కసారి కొద్దిగా రక్తం కనిపించినా త్వరగా డాక్టర్‌ని కలవాలి. గులాబీ లేదా గోధుమ రంగు మచ్చలైనా చెప్పాలి. పొడిబారడం, పాలిప్స్ వంటి కారణాలు ఉండవచ్చు; అయితే గర్భాశయ లోపలి పొరలో సమస్యలను కూడా మినహాయించాలి. రక్తం కనిపించిందంటే తప్పనిసరిగా క్యాన్సర్ అని కాదు, కానీ పరీక్ష లేకుండా కారణం చెప్పలేం. మళ్లీ వస్తుందేమో చూద్దామని నెలల తరబడి వేచి ఉండకండి.

నెలసరి ఇంకా వస్తున్న దశలోనూ మధ్యలో రక్తస్రావం, కలయిక తర్వాత రక్తం రావడం, మామూలుకంటే ఎక్కువ రోజులు కొనసాగడం పరీక్షించాల్సిన విషయాలే. గంటగంటకూ ప్యాడ్ పూర్తిగా తడిసేంత రక్తస్రావంతో పాటు తల తిరగడం, బలహీనత లేదా ఊపిరి ఇబ్బంది ఉంటే అత్యవసర వైద్యం పొందండి. అలాంటి సమయంలో ఇంటి చిట్కాలతో రక్తస్రావం తగ్గుతుందేమో అని ఎదురుచూడవద్దు. వీలైతే కుటుంబ సభ్యుడిని తోడుగా తీసుకుని సమీప ఆసుపత్రికి వెళ్లండి.

ఛాతీ నొప్పి, తీవ్రమైన ఊపిరి ఇబ్బంది, మూర్ఛ, ఒక్కవైపు బలహీనతను మెనోపాజ్ లక్షణాలుగా భావించవద్దు; వెంటనే అత్యవసర సహాయం తీసుకోండి. మీకు మీరే హాని చేసుకోవాలనే ఆలోచనలు వస్తే ఒంటరిగా ఉండకుండా నమ్మకమైన వ్యక్తికి చెప్పి తక్షణ సహాయం పొందండి. మెనోపాజ్ సమయంలో మనసులో మార్పులు రావచ్చు, కానీ తీవ్రమైన మానసిక బాధను కూడా సహజమేనని వదిలేయకూడదు. శారీరక ఆరోగ్యానికి ఇచ్చే ప్రాధాన్యమే మానసిక ఆరోగ్యానికీ ఇవ్వాలి.

3. పరీక్షలు, చికిత్స: నా 360° సంరక్షణ

సంప్రదింపులో చివరి నెలసరి తేదీ, రక్తస్రావం తీరు, లక్షణాలు, వాడుతున్న మందులు, కుటుంబ ఆరోగ్య చరిత్ర అడుగుతాను. సాధారణ వయసులో ఉన్న చాలామందికి లక్షణాలు, నెలసరి చరిత్రతోనే దశను అర్థం చేసుకోవచ్చు; అందరికీ హార్మోన్ పరీక్షల ప్యాకేజీ అవసరం లేదు. AMH ఒక్కటితో మెనోపాజ్ ఎప్పుడు వస్తుందో ఖచ్చితంగా చెప్పలేం. అవసరాన్ని బట్టి రక్తహీనత, థైరాయిడ్ పరీక్షలు లేదా అల్ట్రాసౌండ్ సూచించవచ్చు. రక్తస్రావం కారణాన్ని బట్టి మరికొన్ని పరీక్షలు అవసరమవుతాయి.

నా 360° విధానం అంటే శాస్త్రీయ ఆధారాలున్న వైద్యంతో పాటు పోషకాహారం, యోగా, నిద్ర, కదలిక, మానసిక ఆరోగ్యాన్ని కలిపి చూడడం. ఇది అవసరమైన మందులకు బదులు కాదు; చికిత్సకు తోడ్పడే సమగ్ర సంరక్షణ. మీ పని వేళలు, ఇంటి బాధ్యతలు, ఇష్టాలు, ఇప్పటికే ఉన్న వ్యాధులకు సరిపోయే ప్రణాళిక రూపొందించడం నాకు ముఖ్యం. ఒకేసారి ఎన్నో మార్పులు చేయమని చెప్పడం కంటే, మీరు కొనసాగించగల చిన్న మార్పులతో మొదలుపెట్టడం ఉపయోగకరం.

వేడి ఆవిర్లు, రాత్రి చెమటలకు హార్మోన్ చికిత్స కొందరికి ఉపయోగపడుతుంది. అయితే అందరికీ అది సరిపోదు. వయసు, మెనోపాజ్ వచ్చి ఎంతకాలమైంది, గర్భాశయం ఉందా, గతంలో రక్తం గడ్డకట్టడం లేదా కొన్ని క్యాన్సర్లు ఉన్నాయా వంటి విషయాలు పరిశీలిస్తాను. ప్రయోజనాలు, ప్రమాదాలు వివరించి నిర్ణయం తీసుకుంటాం; హార్మోన్లు వద్దనుకునేవారికి లేదా సరిపోనివారికి ఇతర చికిత్సలూ ఉన్నాయి. మీ స్నేహితురాలు వాడుతున్న మందునే మీరు సొంతంగా మొదలుపెట్టడం సురక్షితం కాదు.

యోని పొడిబారడానికి మాయిశ్చరైజర్లు, కలయిక సమయంలో లూబ్రికెంట్లు ఉపయోగపడవచ్చు; అవసరమైతే స్థానికంగా వాడే హార్మోన్ చికిత్సను పరిశీలిస్తాం. పప్పులు, పెరుగు, ఆకుకూరలు వంటి ఆహారాలతో ప్రోటీన్, కాల్షియం అందేలా చూసుకోవచ్చు. అన్నం పూర్తిగా మానేయడం అవసరం లేదు. నడకతో పాటు కండరాలను బలపరిచే వ్యాయామం, అనుకూలమైన యోగా మంచివి; సప్లిమెంట్లు అవసరమా అనేది వ్యక్తిగతంగా నిర్ణయించాలి. వేడి ఆవిర్లను పెంచే పానీయాలు లేదా ఆహారం మీకు ఏవో గమనించడం కూడా సహాయపడుతుంది.

4. అపోహలు–నిజాలు: ఇంట్లో మాట్లాడుకోవాల్సిన విషయాలు

అపోహ: “నెలసరి తగ్గిందంటే ఇక గర్భం రాదు.” నిజం: పెరిమెనోపాజ్‌లో అండం విడుదల అప్పుడప్పుడు జరగవచ్చు; గర్భధారణ అవకాశం పూర్తిగా పోదు. హార్మోన్ చికిత్స గర్భనిరోధకం కాదు. గర్భనిరోధకం ఎంతకాలం అవసరమో మీ వయసు, వాడుతున్న పద్ధతిని బట్టి అడగండి. అలాగే మెనోపాజ్ తర్వాత రక్తస్రావాన్ని “మళ్లీ నెలసరి వచ్చింది, మంచిదే” అని భావించకండి. ఈ రెండు విషయాలపై స్పష్టత ఉండటం అనవసరమైన భయాన్ని, ప్రమాదకరమైన నిర్లక్ష్యాన్ని తగ్గిస్తుంది.

అపోహ: “హార్మోన్ చికిత్స అందరికీ ప్రమాదమే” లేదా “అందరూ తీసుకోవాలి.” నిజం: ఈ రెండు అభిప్రాయాలూ సరైనవి కావు; నిర్ణయం వ్యక్తిగతం. “సహజమైనది” అని చెప్పే పొడులు, కషాయాలు, సప్లిమెంట్లు కూడా దుష్ప్రభావాలు లేదా మందులతో పరస్పర ప్రభావాలు కలిగించవచ్చు. మీరు వాడే వాటి వివరాలు నాకు చెప్పండి. ఒక ఉత్పత్తి ప్రకటనలో హార్మోన్లను సమతుల్యం చేస్తామని చెప్పినంత మాత్రాన దాని ప్రయోజనం, భద్రత నిరూపితమైనట్లు కాదు.

అపోహ: “ఇది మనసులో పెట్టుకోవడం వల్లే; ఇంటిపనిలో పడితే తగ్గుతుంది.” నిజం: లక్షణాలు నిజమైనవే. భర్త, అత్తమామలు, పిల్లలతో నిద్రలేమి, అలసట గురించి ప్రశాంతంగా చెప్పి పనులు పంచుకోవచ్చు. ప్రార్థన, ధ్యానం మీకు ప్రశాంతత ఇస్తే కొనసాగించండి; వైద్యానికి ప్రత్యామ్నాయంగా మాత్రం భావించవద్దు. ఉపవాసం పాటిస్తే నీరు, పోషణ, మందుల సమయాల గురించి ముందే చర్చించండి. మీ విశ్వాసాలను గౌరవిస్తూ ఆరోగ్యానికి అనుకూలమైన మార్గాన్ని కలిసి ఎంచుకోవచ్చు.

5. గుర్తుంచుకోవాల్సిన ముఖ్య విషయాలు

మెనోపాజ్ సహజమైన దశ; బాధను మౌనంగా భరించడం తప్పనిసరి కాదు. లక్షణాలు రోజువారీ జీవితాన్ని ప్రభావితం చేస్తే సహాయం తీసుకోండి. మెనోపాజ్ తర్వాత ఏ రక్తస్రావమైనా పరీక్షించాలి. నెలసరి తేదీలు, నిద్ర, వేడి ఆవిర్లు, వాడుతున్న మందులను చిన్న నోటులో రాసుకుంటే సంప్రదింపు ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. ఎముకల ఆరోగ్యం, రక్తపోటు, చక్కెర, అవసరమైన క్యాన్సర్ స్క్రీనింగ్ గురించి కూడా మాట్లాడుకుందాం. చికిత్స మొదలైన తర్వాత మార్పులను సమీక్షించుకోవడమూ సంరక్షణలో భాగమే.

మీ లక్షణాలను అర్థం చేసుకుని మీకు సరిపోయే సంరక్షణ ప్రణాళిక కోసం నన్ను సంప్రదించవచ్చు. హైదరాబాద్ బంజారా హిల్స్‌లోని Apollo Fertilityలో సోమవారం, మంగళవారం, బుధవారం, గురువారం, శనివారం మధ్యాహ్నం 1 నుంచి సాయంత్రం 6 గంటల వరకు క్లినిక్ సంప్రదింపులు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఆన్‌లైన్ వీడియో కన్సల్టేషన్ కూడా ఎంచుకోవచ్చు; ప్రత్యక్ష పరీక్ష అవసరమైతే తెలియజేస్తాను. మీ సందేహాలను సంకోచం లేకుండా అడగండి. క్లినిక్ లేదా ఆన్‌లైన్ సంప్రదింపు కోసం మీ అపాయింట్‌మెంట్ బుక్ చేసుకోవడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి